BBC Business’ın denizcilik analistlerine dayandırdığı haberine göre, Ortadoğu’da petrol taşıyan gemilere yönelik tehditler, savaşın başlamasından bu yana en yüksek seviyeye ulaştı. Küresel enerji ticaretinin kilit noktalarından biri olan bölgede peş peşe yaşanan saldırılar, tedarik zincirinde ciddi kırılma sinyalleri veriyor.
Enerji Koridorlarında Daralma ve Veriler
Gemi takip firması Kpler’in verileri, krizin ham petrol ticaretine etkisini somutlaştırıyor. Çatışmalardan önce küresel petrol ve gazın yaklaşık %20’sinin geçtiği Hürmüz Boğazı’nda, savaş öncesinde günde 100’den fazla olan gemi geçişi dramatik bir şekilde düştü.
| Bölge / Rota | Dönem | Günlük Gemi Geçişi |
|---|---|---|
| Hürmüz Boğazı | Savaş Öncesi | 100+ |
| Hürmüz Boğazı | Cumartesi | 11 |
| Hürmüz Boğazı | Pazar | 8 |
Kpler analisti Matthew Wright, mevcut durumu krizin başından bu yana ham petrol ticareti için “en kötü dönem” olarak nitelendiriyor. Haziran başındaki geçici barış anlaşmasıyla artan trafik, yaklaşık bir ay sonra çatışmaların yeniden başlamasıyla tekrar kesintiye uğradı.
Kızıldeniz Rotası da Tehdit Altında
Hürmüz Boğazı’ndaki riskler nedeniyle Suudi Arabistan’dan kalkan bazı tankerlerin yöneldiği Kızıldeniz rotası da artık güvenli kabul edilmiyor. Yemen’deki Husi milislerinin 20 Temmuz’da Suudi Arabistan’ın Kızıldeniz limanlarına abluka uyguladıklarını duyurması ve Birleşik Krallık Deniz Ticareti Operasyonları (UKMTO) ajansının bildirdiği son saldırılar, denizcilik sektörünü köşeye sıkıştırmış durumda.
Intertanko Genel Müdürü Tim Wilkins, güvenlik durumunun giderek karmaşıklaştığını ve yüksek riskli alanın Suudi Arabistan sularına kadar genişlediğini belirtiyor. Tespit edilmekten kaçınmak isteyen birçok gemi, transponder (sinyal verici) cihazlarını kapatarak “karanlıkta” seyrediyor. Cumartesi günü Babülmendep Boğazı’ndan geçen 28 ticari gemiden 6’sının sinyallerini kapattığı tespit edildi. Haber metninde, İran ve Umman arasında yürütülen deniz yolu güvenliği görüşmelerinin ne zaman sonuçlanacağına dair bir bilgi ise paylaşılmadı.
Küresel Piyasalar ve Borsa İstanbul’a Olası Etkileri
Enerji koridorlarındaki bu çoklu krizin, küresel piyasalarda risk iştahını baskılaması ve Brent petrol fiyatlarında yukarı yönlü risk primini artırması beklenebilir. Tedarik sorunlarının kalıcı hale gelmesi, enflasyonist endişeleri yeniden alevlendirerek küresel merkez bankalarının faiz politikaları üzerinde dolaylı bir baskı yaratma potansiyeli taşıyor. Güvenli liman arayışındaki yatırımcıların altın ve ABD Doları (DXY) tarafındaki hareketlilikleri izlemesi gerekebilir.
Türkiye açısından değerlendirildiğinde, olası bir petrol şoku enerji ithalat faturasını kabartarak cari açık ve döviz talebi üzerinde baskı oluşturabilir. Borsa İstanbul (BIST) tarafında ise, jet yakıtı maliyetlerine duyarlı havacılık sektörü ile stok karı veya marj dalgalanmaları yaşayabilecek petrokimya ve rafineri şirketlerinin (TUPRS, PETKM gibi) hisse performansları yakından izlenmelidir.
Kaynak: Bu analiz, BBC Business kaynığındaki haber temel alınarak BorsaAtlas tarafından Türk yatırımcısı için yorumlanarak hazırlanmıştır.
Borsa Atlası Bülteni
Yatırım analizleri ve piyasa gelişmeleri doğrudan mailinde.