Kısaca
Küresel piyasalarda döviz ve emtia tarafındaki dalgalanmalar, Borsa İstanbul’da sektörel ayrışmaları derinleştiriyor. İhracatçı sanayi şirketleri kur hareketlerinden doğrudan etkilenirken, Brent petrol ve değerli metallerdeki seyir havacılık ve madencilik hisselerinde yönü belirliyor.
Tablo: Güncel Görünüm
| Varlık | Değer | Etkilediği Sektör / Alan |
|---|---|---|
| USD/TRY | . | İhracatçı sanayi lehine, döviz borçlusu/ithalatçı aleyhine; bankacılık |
| EUR/TRY | . | Avrupa’ya ihracat yapan otomotiv ve sanayi |
| Altın (ONS) | . | Altın madencileri (KOZAL, KOZAA, İPEKE); kuyumculuk talebi |
| Gümüş | . | Sanayi/elektronik girdisi; gümüş madenciliği |
| Brent Petrol | . | Havacılık (THYAO, PGSUS) yakıt maliyeti; rafineri (TUPRS), petrokimya (PETKM) |
Döviz Kurları: İhracat ve Bilanço Dinamikleri
Döviz kurlarındaki hareketlilik, BIST genelinde sanayi ve bankacılık ayrışmasını tetikleyen en temel unsurlardan biri. Geçmiş döngülerde kur ataklarında sadece döviz uzun pozisyonu olanlar kazançlı çıkarken, 2026 yılı itibarıyla artan finansman maliyetleri nedeniyle ihracatçıların bile operasyonel marjlarında daralma görebiliyoruz. EUR/TRY paritesindeki seyir ise özellikle Avrupa pazarına çalışan otomotiv ana sanayisi için belirleyici kalmaya devam ediyor.
Değerli Metaller: Güvenli Liman ve Sanayi Girdisi
Ons altın fiyatlaması, doğrudan altın madenciliği yapan KOZAL (--.--), KOZAA ve IPEKE gibi şirketlerin rasyolarını derinden etkiliyor. Gümüş ise sadece bir değerli metal değil, artan teknoloji ve elektronik sanayi talebiyle kritik bir girdi maliyeti kalemi. Tarihsel olarak madencilik sektörünün genel havası, küresel faiz beklentileri ve ons fiyatlamasıyla şekillenir.
Enerji: Maliyet ve Marj Makası
Brent petrol tarafındaki her yukarı yönlü hareket, havacılık sektörü (THYAO, PGSUS) için doğrudan jet yakıtı maliyeti artışı anlamına geliyor. Öte yandan TUPRS (--.--) gibi rafineriler ve PETKM gibi petrokimya tesisleri için petrol fiyatlarındaki oynaklık, stok kârı/zararı ve ürün marjları üzerinden bilançolara yansıyor. Petrolün stabil kaldığı dönemler, havacılık için her zaman en öngörülebilir kâr marjlarını sunmuştur.
Öne Çıkan Sektörler
Mevcut makro tabloya baktığımızda oluşan sektörel ayrışmalar şu şekilde gözlemleniyor:
Rüzgarı Arkasına Alanlar:
- Döviz bazlı gelir yaratan, maliyetleri büyük oranda TL olan sanayi şirketleri.
- Ons altın talebindeki güçlü seyirden beslenen değerli metal madencileri.
- Avrupa pazarında daralma yaşanmadığı sürece Euro gelirli otomotiv ihracatçıları.
Zorlananlar:
- Döviz açık pozisyonu yüksek, kısa vadeli borç çevirme oranı düşük şirketler.
- Brent petrol artışını bilet fiyatlarına anında yansıtamayan havacılık oyuncuları.
- Hammadde girdisi gümüş veya petrol türevi olup, nihai ürün fiyatını artıramayan imalatçılar.
Piyasayı okurken kendimize sormamız gereken temel soru şu: Portföyümüzdeki şirketlerin döviz veya enerji şoklarına karşı fiyatlama gücü (pricing power) ne seviyede ve geçmiş maliyet krizlerini nasıl yönettiler?
Not: Fiyatlar icerik hazirlanirken alinmistir, anliktir ve yatirim tavsiyesi degildir.
Borsa Atlası Bülteni
Yatırım analizleri ve piyasa gelişmeleri doğrudan mailinde.